تراث دامغان
امامزاده جعفر و محمد (ع)
بقعه متبرکه امامزاده جعفر و محمد (ع) یکی از بناهای تاریخی و مذهبی ارزشمند است که با معماری اصیل و قدمتی دیرینه، همواره مورد توجه گردشگران و زائران قرار دارد. این مجموعه شامل ویژگی‌های معماری منحصر‌به‌فرد، کتیبه‌های نفیس قرآنی و سنگ‌نوشته‌های باارزش تاریخی است.
معماری و مشخصات بنا
طرح کلی بنا: طرح و نقشه اصلی آرامگاه به صورت مربع‌شکل ساخته شده است.
طاق‌نماها و ورودی‌ها: در چهار بدنه دیوارهای آرامگاه، چهار طاق‌نما قرار گرفته که هر کدام دارای یک درب مجزا هستند. درب جنوبی بقعه به ایوانی مرتفع باز می‌شود که ورودی اصلی آرامگاه محسوب می‌گردد.
گنبد بنا: گنبد این بقعه به صورت شلجمی (پیازی-مخروطی) و از جنس آجر ساده ساخته شده است.
ایوان و اتاق‌های جانبی: در برابر ورودی اصلی، ایوان کوچکی با قوس زاویه‌دار دیده می‌شود. در دو طرف این ایوان، دو طاق‌نما قرار دارد که از طریق درگاه‌های میان آن‌ها، به اتاق‌های جانبی راه پیدا می‌کند.
تزیینات داخلی: بخش داخلی دیوارهای امامزاده با رنگ سفید پوشانده شده است.
مقبره و ویژگی‌های صندوق مضجع
صندوق منبت‌کاری: قبر مطهر درون صندوقی چوبی با منبت‌کاری‌های ممتاز و ظریف محصور شده است. ابعاد این صندوق برابر با طول ۳.۲۵ متر، عرض ۱.۷۵ متر و ارتفاع ۱.۲۵ متر می‌باشد.
کتیبه‌های قرآنی و ادعیه: در کتیبه دور تا دور بالای صندوق، آیاتی از سوره دهر، سوره فتح، آیت‌الکرسی، دعای نادعلی، عبارات «لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار» و اسامی متبرک چهارده معصوم (ع) حکاکی شده است.
سنگ قبر: بر روی قبر، سنگ سیاهی به صورت عمودی نصب شده و ساختار قبر مرتفع است.
کتیبه‌ها و آثار تاریخی باارزش
ارزش تاریخی: این سنگ‌نوشته‌ها به دلیل ارائه اطلاعات اقتصادی و اجتماعی دوره خود، بسیار باارزش هستند.
اطلاعات مالیاتی: یکی از این کتیبه‌ها به صراحت به نوع مالیات‌های رواج‌داشته در قرن نهم هجری در این منطقه اشاره می‌کند.
قدمت و تاریخچه بنا
دوره ساخت: بنای امروزی امامزاده جعفر را به دوره سلجوقیان نسبت می‌دهند.
سرنوشت کاشی‌کاری‌ها: تا سال ۱۳۳۶ هجری شمسی، تمام بخش‌های ایوان دارای کاشی‌کاری‌های نفیس بوده است که متأسفانه بخش عمده آن‌ها به سرقت رفته و امروزه تنها بقایایی از آن‌ها دیده می‌شود.
