تراث دامغان
مجموعه تاریخی و منطقه نمونه گردشگری چشمه‌علی دامغان
مجموعه تفریحی و تاریخی چشمه‌علی دامغان یکی از زیباترین و خوش آب‌وهواترین اقامتگاه‌ها و تفرجگاه‌های شاهان ایران است که تنها ۳۰ دقیقه با مرکز شهر دامغان فاصله دارد. این منطقه پرطراوت که سرچشمه تنها رودخانه دائمی دامغان به شمار می‌رود، در سال ۱۳۸۶ به عنوان منطقه نمونه گردشگری کشور به ثبت رسید و سالانه پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است.
تاریخچه و وجه تسمیه چشمه‌علی
سابقه ۳۰-ساله و نام‌های قدیمی: در متون کهن تاریخی سمنان و دامغان، از این چشمه با نام‌های «عالی بولاغ» (به معنی چشمه عالی) و «اللی بلاغ» (واژه ترکی به معنی پنجاه چشمه) یاد شده است، چرا که جوشش چشمه‌های متعدد در این منطقه در نهایت به دشت کویر می‌رسد.
باورهای مذهبی و علت نام‌گذاری: طبق باورهای مردمی و محلی، این مکان محل استراحت و عبور حضرت امام رضا (ع) در مسیر زیارت خانه خدا به سمت مشهد مقدس بوده و جوشش این چشمه به ایشان منتسب است. وجود درخت چنار کهنسال و دخیل‌های متصل به آن، گواه احترام عمیق مردم به این مکان است.
تفرجگاه شاهان قاجار: به دلیل اینکه دامغان زادبوم فتحعلی شاه قاجار بود، وی در مسیر سفر به مشهد برای سرکوب نادر میرزا در این مکان توقف کرد و دستور ساخت عمارت‌های باشکوه قاجاری را صادر کرد.
معماری عمارت‌های صفوی و قاجاری
عمارت آفتاب‌گیر قاجاری (بین دو استخر): عمارت دو طبقه آجری قاجاری در میان دو استخر بزرگ بنا شده است. این عمارت دو ایوان شمالی و جنوبی دارد و از هر چهار طرف باز است تا چشم‌اندازی کامل به چشمه، استخر، درختان و کوهستان داشته باشد.
عمارت قراول‌خانه صفوی: در بخش دیگری از مجموعه، عمارتی خشتی متعلق به دوره صفویه قرار دارد که به عنوان قراول‌خانه، محل نگهداری اسب‌ها، ارابه‌های سلطنتی و انبار اسلحه و مهمات استفاده می‌شده است.
تأسیسات جانبی تاریخی: این مجموعه در گذشته دارای گرمابه و مسجدی قدیمی بوده است. امروزه مسجدی جدیدتر جایگزین بنای قبلی شده است.
جاذبه‌های طبیعی، اقلیمی و امکانات رفاهی
پوشش گیاهی و درختان کهنسال: حضور درختان سر‌به‌فلک‌کشیده صنوبر و بید و درختان میوه نظیر گردو و زردآلو در کنار آب شفاف چشمه، آب‌وهوایی فوق‌العاده مطبوع در فصل تابستان ایجاد می‌کند.
انعکاس زیبایی‌های چهارفصل: چشمه‌علی در تمام فصول سال (از سرسبزی بهار و تابستان تا پادشاهی رنگ‌های پاییز و برفی زمستان) جلوه‌ای تماشایی و عکاسی‌پسند دارد.
امکانات رفاهی و گردشگری: امروزه در این منطقه امکاناتی نظیر سوئیت‌های اقامتی، پارکینگ، رستوران، قایقرانی پدالی روی استخر و فضای بازی کودکان فراهم شده است.
راهنمای دسترسی و مسیر ارتباطی
مسیر دسترسی آسان: برای بازدید از چشمه‌علی، از شهر دامغان وارد جاده آسفالته دامغان-کیاسر-ساری شوید. این مسیر دارای شیبی ملایم و کیفیت مناسب بوده و تنها ۳۰ دقیقه با دامغان فاصله دارد.
